عقیده و جهاد

         به نام خدا

  شاعران ونویسندگان وسخن وران توانا برای جذابیت ورمزآلود کردن نظم ونثروگفتارشان ازشگردهای استفاده می کنند

    الف  / که ازآن جمله تلمیح است . استفاده ازآیات وروایات وداستانها درضمن شعر و...را تلمیح می گویند . چندنمونه ازتلمیح چنین است :

آسمان بار امانت نتوانست کشید * قرعه ی کار به نام من دیوانه زدند

اشاره به آیه :انا عرضنا الامانه علی السموات والارض والجبال فابین ان یحملنها ...

چنین گفت پیغمبرراست گوی * زگهواره تاگوردانش بجوی

اشاره به حدیث : اطلبوا العلم من المهد الی اللحد .

بیستون برسرراه است مباد ازشیرین * خبری گفته وغمگین دل فرهادکنیم

اشاره به داستان شیرین وفرهاد .     

                                        ***

   ب  /   ازآن جمله واج آرایی است . یعنی تکرار آگاهانه ی یک واج درکلمات یک جمله به گونه ی که کلام آهنگین شود :

خیزید و خزآرید که هنگام خزان است * بادخنک ازجانب خوارزم وزان است .

بیا که قصرامل سخت سست بنیاد است *بیارباده که بنیاد عمربرباد است .

بگذارتا بگریم چون ابردربهاران * کزسنگ ناله خیزد روزوداع یاران .

 ودرآیه : اذا زلزلت الارض زلزالها ...

که درتمام این موارد واج های (خ) (ز) (ب) بیش ازواج ها ی دیگر تکرارشده است .

    ج /  ازآن جمله کنایه است . یعنی نویسنده یا گوینده جمله ای را به کار می برد که دارای دومعنی دورونزدیک باشد اما صرفا معنی دورآن مد نظراو باشد :

رضا آب درهاون می کوبد .( کاربیهوده انجام می دهد )

عزیزم دوراورا خط بکش . ( اورا نادیده بگیر)

این کار باب دندون اونیست . ( درتوان اونیست )

آن قصر که جمشید دراوجام گرفت * آهوبچه کرد وروبه آرام گرفت

بهرام که گورمی گرفتی همه عمر * دیدی که چگونه گوربهرام گرفت.

                  ( بی وفایی دنیا )

    د /  ازآن جمله ایهام است .ایهام ازوهم گرفته شده وبه معنی به وهم انداختن دیگران است :

دی می شد وگفتم صنما عهد به جای آر* گفتا غلطی خواجه دراین عهد وفا نیست .

عهد : 1- پیمان 2- روزگار .

گفتم غمی تو دارم گفتا غمت سرآید * گفتم که ماه من شو گفتا اگربرآید .

برآید : 1-  طلوع کردن .2- امکان داشتن .

  ه  /  ازآن جمله اسلوب معادله است . یعنی درظاهر دومصراع هیچ گونه ارتباطی با هم ندارند اما پس ازدقت درمی یابیم که مصراع دوم درحکم مصداقی برای مصراع اول است ومی توان جای آن دورا عوض کرد یا میان

آن دو علامت مساوی گذاشت :

 عیب پاکان زود برمردم هویدا می شود * موی اندر شیرخالص زود پیدا می شود .

دود اگر بالا نشیند کسرشان شعله نیست * جای چشم ابرونگیرد گرچه او بالا تراست .

                                                            ***