اعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
بارئ الخلایق اجمعین باعث الانبیاء والمرسلین الذی بعد
فلایری و قرب فشهدالنجوی خلق الخلایق بقدرته و نشر ریاح برحمته ثم الصلواه و
السلام علی سیدنا و نبینا محمد صلی الله علیه و آله و سلم.
موضوع بحث امشب ضرورت انتخاب رفیق در زندگی است
همان گونه که در سفرهای کوتاه دنیوی و چند روزهی دنیوی
مانند کربلا و نجف و مشهد و مکه و... انتخاب رفیق خوب ضرورت دارد، در سیر و سلوک و
سفرهای معنوی و رشد شخصیتی و تحصیلی و رسیدن به مقام های بلند اجتماعی نیز انتخاب
رفیق خوب ضروری است.
انتخاب رفیق و دوست خوب از ضروریات زندگی به شمار میرود؛
هر کس در هر شرایطی نیاز یک دوست و همکار مورد اطمینان است. حتی حضرت موسی علیه
السلام وقتی که به رسالت مبعوث شد از خدای متعال درخواست کرد که خدایا من نیازمند
یک تکیه گاه و نیازمند یک مشاور و همکار هستم:
اللهم اجعل لی وزیراً
من اهلی هارون اخی... خدای متعال هم به حضرت موسی علیه السلام هارون را به
عنوان وزیر و همکار معرفی کرد؛ حضرت موسی علیه السلام به کمک هارون توانست هم
فرعون را که مظهر قدرت بود و هم قارون را که مظهر ثروت بود و هم سامری را که مظهر
فریب و نیرنگ بود شکست بدهد.
امام علی علیه السلام در باره ی ضرورت وجود رفیق خوب در
زندگی فرموده است:
غریب کسی نیست که در شهری یا کشوری غریب باشد؛ غریب آن است
که حتی در میان قوم خود دوست و رفیق ندارد، همیشه گوشه گیر است و دوست ندارد با
مردم رفت و آمد داشته باشد؛ الغریب من لم یکن له حبیب/ اصول کافی، ج2 کتاب العشره.
(تجربیات شخصی دوستان)
و باز فرموده است: اعجزالناس من عجز عن اکتساب الاخوان و
اعجز منه من ضیع من ظفر به منهم؛ یعنی ناتوان ترین مردم کسی است که نتواند دوست و
رفیق خوب برای خودش پیدا کند و ناتوان تر از او کسی است که دوستان خوب خود را یکی
یکی از دست بدهد.
مطلب دیگر این است که
از چه راه هایی ما میتوانیم دوست خوب و بد را تشخیص بدهیم؟
دو راه وجود دارد:
1- راه اول این است که نگاه کنیم فلان شخصی که میخواهیم
با او دوست شویم، با چه کسانی رفت و آمد دارد و با چه کسانی در ارتباط است؛ امام
صادق علیه السلام فرموده است: المرء علی دین خلیله و قرینه/ اصول کافی ج2 ص642
ح10.
یعنی اگر رفیق او اهل نماز باشد/ او هم مطمئناً ...
اگر اهل روزه باشد/ او هم مطمئناً ...
اگر اهل کار باشد/ او هم مطمئناً ...
اگر اهل چاقوکشی و فحاشی و دعوا باشد/ او هم مطمئناً ...
اگر اهل سیگار و تریاک و... باشد/ او هم مطمئناً ...
امام علی علیه السلام فرموده است: لاتصحب الشریر فان طبعک
یسرق من طبعه شراً و انت لاتعلم/ شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید ج20 ص272.
و باز فرموده است: من اشتبه علیکم امره و لم تعرفوا دینه
فانظروا الی خلطائه فان کانوا اهل دین الله فهو علی دین الله و ان کانوا علی غیر
دین الله فلاحظ له من دین الله. یعنی اگر شخصیت کسی بر شما مشتبه شد ....
میگویند در صدر اسلام دو نفر از مشرکان به نام ابی و عقبه
با هم دوست و رفیق بودند، عقبه خیلی مهمان نواز بود؛ یک روز که از سفری برگشته
بود، مهمانی مفصلی ترتیب داد و پیامبر گرامی اسلام را نیز دعوت کرد پیامبر دعوت او
را پذیرفت و آمد کنار سایر مهمانان نشست ولی از غذا نخورد و به عقبه فرمود:
تا مسلمان نشوی من از غذای تو نمیخورم، خلاصه عقبه مسلمان
شد. این خبر به گوش رفیق عقبه یعنی جناب ابی رسید، ابی نزد عقبه آمد و به او
اعتراض شدیدی کرد و گفت اگر میخواهی این دوستی من و تو ادامه پیدا کند باید از
دین اسلام خارج شوی و به پیامبر توهین کنی.
سرانجام عقبه فریب دوست خود را خورد و از دین اسلام خارج شد
و مرتد شد و در جنگ بدر به دست مسلمانان کشته شد و دوست او نیز در جنگ؟؟؟ کشته شد.
در اینجا بود که این آیه مبارکه نازل شد:
یا لیتنا لیتنی لم یتخذ فلاناً خلیلاً ... وای بر من کاش با
فلانی دوست نمیشدم و ...
تا توانی میگریز از یار بد
یار بد بدتر بود از مار بد
مار بد تنها تو را بر جان زند
یار بد بر جان و بر ایمان زند
***
با بدان کم نشین که درمانی
خوپذیر است نفس انسانی
تو اول بگو با چه کسی زیستی
که تا من بگویم که تو کیستی
همان قیمت آشنایان تو
بود قیمت و ارزش جان تو
بنا براین یک قاعده ی کلی این است که کسی را که میخواهیم به
عنوان دوست انتخاب کنیم، اول باید به دوستانش نگاه کنیم، اگر دوستان خوبی داشت ما
هم با او دوست شویم و الا فلا.
2- راه دوم تشخیص دوست خوب و بد این
است که از او سئوال کنیم که چه خوابهای میبیند:
شهید مطهری میگوید: شخصیت اصلی هر کسی در خواب او متجلی میشود؛
زیرا بنا به فرموده پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم: النوم اخ
الموت. خواب برادر مرگ است.
همان گونه که در عالم آخرت همه پرده ها کنار میرود، در
عالم خواب نیز شخصیت اصلی انسانها معلوم میشود؛
مثلاً بعضیها خواب
میبینند که مشغول کمک به دیگران است/ مشغول نماز خواندن است/ مشغول بازی و تفریح
با خانواده ی خود است و ...
اما بعضیها خواب میبینند که دزدی کرده و پلیس با ماشین او
را تعقیب میکند/ خواب میبیند مشغول دعوا است/ خواب میبیند در حال سقوط از کوه و
یا ساختمان است و ... در این لحظه نفس نفس زنان از خواب میپرد.
مطلب دیگر این است که چگونه دوستان خوبی را که به دست آورده
ایم حفظ کنیم؟
آفات و موانع دوستی چند تا است از جمله:
1- تکبر و خودپسندی
نحوی و کشتی بان:
آن یکی نحوی به کشتی در نشست
رو به کشتی بان نهاد آن خود پرست
گفت: هیچ از نحو خواندی؟ گفت: لا
گفت: نیم عمر تو شد در فنا
دل شکسته گشت کشتی بان ز تاب
لیک آن دم کرد خاموش از جواب
باد کشتی را به گردابی فکند
گفت کشی بان بدان نحوی بلند:
هیچ دانی آشنا کردن بگو
گفت: نه ای خوش جواب خوب رو
گفت: کل عمرت ای نحوی فناست
زانکه کشتی غرق این گردابهاست
عمامه ی آخوندی که در آب انداخته شد و بدین سان سر صحبت باز
شد و...
2- عیب جویی
قرآن کریم میفرماید: اجتنبوا کثیراً من الظن...
چون بدگمانی و سراغ عیب دیگران رفتن باعث تجسس میشود
تجسس و فضولی باعث افشای عیوب مردم میشود
افشای عیوب باعث غیبت میشود
غیبت باعث آبرویزی میشود
و ریختن آبروی یک مسلمان مثل این است که او را به قتل
رسانده باشی...
3- سوء تفاهم
چهار نفر فقیر؛ یکی فارس و یکی ترک و یکی عرب و دیگری رومی
در یک گوشه ای نشسته بودند، شخصی به آنها یک درهم داد و گفت باهم چیزی بخرید و
بخورید اما ...
چهار کس را داد مردی یک درم
آن یکی گفت: این به انگوری دهم
آن یکی دیگر عرب بود گفت: لا
من عنب خواهم نه انگور ای دغا
آن یکی ترکی بود و گفت: این بنم
من نمیخواهم عنب خواهم ازم
آن یکی رومی بگفت: این قیل را
ترک کن، خواهیم استافیل را
در تنازع آن نفر جنگی شدند
که ز سر نام ها غافل بودند
مشت بر هم میزدند از ابلهی
پر بودند از جهل و از دانش تهی
خلاصه این که 1- زندگی بدون داشتن دوست و رفیق خوب، زندگی
معنی داری نخواهد بود. 2- پیدا کردن دوست الف/ از راه دوستانش. ب/ از راه خواب های
که میبیند.3- چگونه این دوستان را حفظ کنیم؟
آفات و موانع دوستی: الف/ تکبر. ب/ عیب جویی. ج/ سوء تفاهم
و...
این یک کودک مسلمان آسیایی است که همه او را فراموش کرده اند!