به نام خدا

 

        جهان بینی

 

  ازآنجا که انسان یک موجودی اجتماعی است مجبور است برای بقای سعادتمندانه ی خود یک سلسله قوانین ومقرراتی را رعایت نماید . منتهی این قوانین ومقررات که باید درمسیرزندگی به کار گرفته شود بستگی به نحوه ی جهان بینی او دارد .

   انسان های ماتریالیست که جهان بینی شان براساس مبانی معرفتی نادرستی شکل گرفته است  جهان را همین جهان مادی می دانند وبرهمین اساس نیزصرفا قوانینی را وضع نموده ومعتبرمی دانند که هرچه بیشتر زمینه ی بهره مندی آنان را ازلذایذ دنیوی فراهم کند . 

   اما انسان های دین مدار چون جهان بینی شان براساس مبانی معرفتی درست وعقلانی شکل گرفته است  همواره قوانین ومقرراتی را مراعات می نمایند که ازبالا ترین درجه ی استحکام برخوردارباشد .

   مجموعه ی این قوانین که درمسیرزندگی سعادتمندانه ی او مورد عمل قرارمی گیرد دین نامیده می شود . منتهی چنان که قرآن کریم می فرماید دین مورد نظر خدای متعال تنها دین اسلام است :  ومن یبتغ غیرالاسلام دینا فلن یقبل منه  .  یعنی کسی که غیرازاسلام دینی را برگزیند ازاو پذیرفته نمی شود . ( سوره آل عمران . آیه 85 .  واولین کسی که این دین را اسلام وپیروان آن را مسلمان نامید حضرت ابراهیم (ع) بوده است : مله ابیکم ابراهیم هو سمیکم المسلمین . این آئین پدرشما ابراهیم است . اوست که شما را مسلمان نامید . (سوره حج . آیه 78 ).

   شیعه که دراصل لغت به معنی پیرو است  ودرمعارف اسلامی به پیروان مکتب اهل بیت اطلاق می شود همان اسلام ناب محمدی است  که درزمان خود پیامبراسلام (ص) شکل گرفته است . باورهای کلامی شیعی نیزهمان اصول ناب اسلامی است که توسط ائمه ی معصومین (ع) تبیین شده است  .

    پیامبرگرامی اسلام دراولین روزهای بعثت به دستورخدای متعال : وانذرعشیرتک الاقربین  ( سوره شعرا . آیه 214. ) ماموریت یافت تا خویشاوندانش را به اسلام دعوت نماید . درجلسه ی که به همین مناسبت تشکیل شده بود پیامبرفرمود : هریک ازشما که به اجابت دعوت من سبقت بگیرد وصی وجانشین من خواهد شد . علی (ع) پیش ازهمه دعوت پیامبررا پذیرفت وبه عنوان یارویاور اوبه مردم معرفی شد . ( تاریخ طبری . ج2 .ص321 .)

    درجریان غدیرخم که بیش ازصد نفر ازصحابی با سندها وعبارتهای گوناگون آن را نقل کرده اند نیز رسول گرامی اسلام حضرت علی (ع) را مانند خود متولی عامه ی مردم قرارداد. (علامه امینی . الغدیر .)

  همچنین ازجابرنقل شده  است که پیامبرگرامی اسلام فرمود : سوگند به کسی که جانم به دست اوست علی وشیعیانش درقیامت رستگارخواهند شد . دراین زمینه ابن عباس می گوید : وقتی که آیه ی : ان الذین آمنوا وعملوا الصالحات اولئک هم خیرالبریه  ( سوره بینه . آیه 7 .) نازل شد پیامبربه علی (ع) فرمود : مصداق این آیه تو وشیعیانت هستید . ( غایه المرام . ص 326 .)

 

 انسان مبانی معرفتی یا راه های شناخت متفاوتی را دراختیار دارد  :

 

1-     حس : که یکی ازفراگیرترین ابزارمعرفتی به شمارمی رود . اما حواس علی رغم گستردگی که دارد نه تنها نمی تواند به اعماق اشیاء نفود کند بلکه گاه گاهی خلاف واقع را به ما گزارش می دهد . چنان که دریک روزگرم تابستان  زمین  صاف وصیقلی  با تابش آفتاب  ازدورمثل یک دریاچه  به نظر می رسد . ویا خاموش وروشن شدن چراغ راهنما درسر چهار راه ها را به صورت متحرک می بینیم  ویا آخریک خیابان بن بست به نظرمی رسد و...

 

2-     عقل : که کلیات را درک می کند و به استدلال واستنتاج می پردازد وازارزش زیادی برخورداراست .

3-      شهود ومکاشفه  : که همگانی نیست ونیازمند ریاضت است .

4-     تجربه ی دینی : که شلایرماخر آلمانی  (1786-1834) آن را تنها ابزارمعرفت دینی می داند .

5-     وحی والهام : که درمعارف اسلامی  وحی والهام از ابزارهای معرفتی انسان های عادی به شمار نمی رود  . زیرا وحی به انبیاء (ع) والهام به امامان معصوم (ع) اختصاص دارد .

6-     مرجعیت : یعنی استناد به سخن کسی که دراین زمینه  صلاحیت لازم را دارد .

 

   دست یابی به دین و معارف دینی یعنی اعتقادات واخلاق واحکام هم ازطریق تلاشهای عقلانی وحسی وهم ازراه گزاره های وحیانی والهام امکان پذیراست.

    بنابراین معرفت دینی دربرابرمعرفت عقلانی یاعلمی قرارندارد . چنان که قرآن کریم بیش ازسیصد مورد انسان را به تفکر عقلانی توصیه کرده است واین نشانگراین است که دین حیاتبخش اسلام یک دین کاملا منطقی است .

                                             ****